अन्तर संसदीय संघ IPU को १५३औँ महासभामा भाग लिन सभामुख डीपी अर्याल तान्जानियाको अरुसामा
ईन्टर पार्लिमेन्टीरियन युनियन ( अन्तर संसदीय संघ IPU )को १५३औँ महासभामा नेपालका सम्माननिय सभामुख डीपी अर्याल सहभागी हुन तान्जानियाको अरुसामा आउनुभएको छ ।
सम्माननिय सभामुखज्युलाई अफ्रिकामा हार्दिक स्वागत गर्दै तपाईं मार्फत नेपाल सरकारलाई अफ्रिकाका नेपालीका तर्फबाट निम्न बमोजिमका समस्याहरुमा ध्यानाकर्षण गर्दछु ।
साथै अरुसा र नैरोबी स्थित नेपाली समुदायसंगको भेटघाट र अन्तरक्रिया सुखद रहोस । शुभकामना !
अफ्रिका भ्रमणमा रहनुभएका सम्माननीय सभामुखज्यूमार्फत
नेपाल सरकारसमक्ष अफ्रिकाका नेपालीको अनुरोध
अफ्रिका भ्रमणमा रहनुभएका सम्माननीय सभामुखज्यूमार्फत नेपाल सरकारसमक्ष अफ्रिकामा बसोबास गर्ने नेपाली समुदायका तर्फबाट देहायका विषयमा आवश्यक ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छौँ।
अफ्रिका पछिल्लो समय आर्थिक विकास, व्यापार, लगानी, पूर्वाधार, पर्यटन तथा रोजगारीका दृष्टिले तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको महादेश हो। यस महादेशमा नेपालीहरूको उपस्थिति पनि क्रमशः विस्तार हुँदै गएको छ। त्यसैले अफ्रिकामा रहेका नेपालीको हित संरक्षणसँगै नेपाल र अफ्रिकाबीच आर्थिक, सामाजिक तथा जनस्तरीय सम्बन्ध विस्तार गर्न नेपाल सरकारले विशेष प्राथमिकता दिन आवश्यक देखिन्छ।
१. दक्षिण अफ्रिकास्थित नेपाली दूतावास बन्द गर्ने निर्णय पुनर्विचार गर्न अनुरोध
अफ्रिकाको प्रमुख अर्थतन्त्र तथा महत्वपूर्ण क्षेत्रीय केन्द्रका रूपमा रहेको दक्षिण अफ्रिकामा अवस्थित नेपाली दूतावासलाई बन्द गर्ने वा फिर्ता गर्ने निर्णय पुनर्विचार गरी दूतावासको सेवा निरन्तर सञ्चालन गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
दक्षिण अफ्रिकास्थित नेपाली दूतावासले दक्षिण अफ्रिका लगायत अफ्रिका महादेशका ठूलो भूभागमा रहेका नेपालीलाई राहदानी, कन्सुलर सेवा, श्रमसम्बन्धी विषय, उद्धार तथा आपत्कालीन सहयोगलगायतका सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। पछिल्लो समय दक्षिण अफ्रिका, मरिससलगायतका देशमा नेपालीहरूको संख्या र गतिविधि बढ्दै गएकाले यस्तो अवस्थामा दूतावासको आवश्यकता झन् बढेको छ।
दूतावास बन्द हुँदा अफ्रिकाका विभिन्न देशमा रहेका नेपालीलाई सामान्य कन्सुलर सेवाका लागि समेत लामो दूरी तय गर्नुपर्ने, समय र आर्थिक भार बढ्ने तथा आपत्कालीन अवस्थामा प्रभावकारी सरकारी सहयोग प्राप्त गर्न कठिनाइ हुने अवस्था आउन सक्छ। त्यसैले अफ्रिकामा नेपालको कूटनीतिक उपस्थिति कमजोर पार्ने होइन, समयानुकूल रूपमा अझ सुदृढ गर्ने नीति लिन अनुरोध गर्दछौँ।
२. पूर्वी र पश्चिमी अफ्रिकामा थप दुई नेपाली दूतावास स्थापना गर्न अनुरोध
अफ्रिकामा नेपाली डायस्पोराको संख्या र गतिविधि निरन्तर बढिरहेको छ। साथै नेपाल र अफ्रिकी मुलुकबीच व्यापार, लगानी, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा श्रमसम्बन्धी सहकार्यका सम्भावना पनि व्यापक छन्।
यस सन्दर्भमा पूर्वी अफ्रिकाको केन्या र पश्चिमी अफ्रिकाको नाइजेरियामा नेपाली दूतावास स्थापना गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
केन्या पूर्वी अफ्रिकाको महत्वपूर्ण आर्थिक तथा व्यापारिक केन्द्र हो भने नाइजेरिया पश्चिमी अफ्रिकाको ठूलो अर्थतन्त्र तथा विशाल बजार भएको मुलुक हो। यी दुई देशमा नेपालको कूटनीतिक उपस्थिति विस्तार हुँदा आसपासका मुलुकमा रहेका नेपालीलाई कन्सुलर सेवा उपलब्ध गराउन सहज हुने मात्र होइन, नेपालका लागि नयाँ व्यापारिक तथा लगानीका अवसरसमेत खोज्न सकिनेछ।
यसबाट द्विपक्षीय व्यापार वृद्धि, नेपाली वस्तुको अफ्रिकी बजारमा प्रवर्द्धन, अफ्रिकी लगानी नेपालमा भित्र्याउने, पर्यटन प्रवर्द्धन, मेडिकल टुरिजम, शिक्षा तथा विश्वविद्यालयबीच सहकार्य विस्तार गर्न महत्वपूर्ण आधार तयार हुन सक्छ।
३. व्यक्तिगत रोजगार भिसामा अफ्रिका आउने नेपालीको श्रम स्वीकृति सहज बनाउन अनुरोध
अफ्रिकाका अधिकांश मुलुकमा नेपालीहरू कम्पनी वा रोजगारदाताबाट प्रत्यक्ष रूपमा प्राप्त हुने व्यक्तिगत रोजगार भिसा (Individual Employment Visa) मार्फत रोजगारीमा आउने गरेका छन्।
तर यस्तो प्रक्रियाबाट अफ्रिका आउने नेपालीका लागि नेपालबाट श्रम स्वीकृति लिन वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी प्रक्रियामा विभिन्न व्यावहारिक कठिनाइ उत्पन्न हुने गरेको गुनासो छ। रोजगारदाताले प्रत्यक्ष रूपमा नियुक्त गरेको र सम्बन्धित देशले वैध रोजगार अनुमति प्रदान गरेको अवस्थामा समेत नेपालमा श्रम स्वीकृति प्राप्त गर्ने प्रक्रिया जटिल हुँदा नेपाली श्रमिकलाई अनावश्यक समस्या पर्ने गरेको छ।
त्यसैले अफ्रिकी मुलुकको वास्तविक रोजगार प्रणाली र त्यहाँको कानुनी प्रक्रियालाई समेत ध्यानमा राखी व्यक्तिगत रोजगार भिसामा जाने नेपालीका लागि श्रम स्वीकृति प्रक्रिया सरल, पारदर्शी, छिटो र व्यवहारमैत्री बनाउन अनुरोध गर्दछौँ।
४. अफ्रिकाबाट नेपालमा लगानी भित्र्याउन विशेष पहल गर्न अनुरोध
अफ्रिकामा नेपाली डायस्पोरा मात्र होइन, नेपाली समुदायसँग लामो समयदेखि व्यावसायिक सम्बन्ध राख्दै आएका अफ्रिकी तथा अन्य देशका ठूलो संख्याका व्यवसायी, लगानीकर्ता र उद्यमी पनि छन्।
नेपाल सरकारले अफ्रिकाका व्यवसायी, लगानीकर्ता तथा नेपाली डायस्पोरासँग नियमित संवाद र सहकार्यको संयन्त्र निर्माण गरी नेपालमा लगानीका अवसरबारे जानकारी गराउने तथा लगानी भित्र्याउन सहजीकरण गर्ने नीति लिन आवश्यक छ।
विशेषगरी पर्यटन, जलविद्युत्, कृषि, सूचना प्रविधि, स्वास्थ्य, शिक्षा, उत्पादन तथा पूर्वाधारका क्षेत्रमा अफ्रिकाबाट नेपालमा लगानी आकर्षित गर्न सकिने पर्याप्त सम्भावना छ। यसका लागि नेपालका लगानीका अवसर, कानुनी व्यवस्था, कर प्रणाली तथा लगानी सुरक्षाका विषयमा अफ्रिकामा लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
५. अफ्रिकामा रहेका नेपालीको कन्सुलर तथा आपत्कालीन सेवामा विशेष ध्यान दिन अनुरोध
अफ्रिका विशाल भूगोल भएको महादेश हो। धेरै देशमा नेपाली दूतावास वा नियोगको प्रत्यक्ष उपस्थिति छैन। त्यसैले यहाँ रहेका नेपालीले राहदानी नवीकरण, कन्सुलर सेवा, श्रम स्वीकृति, कानुनी समस्या, बिरामी वा दुर्घटना, मृत्यु, उद्धार तथा अन्य आपत्कालीन अवस्थामा कठिनाइ भोग्नुपर्ने अवस्था आउने गरेको छ।
त्यसैले नेपाल सरकारले अफ्रिकाका नेपालीको कन्सुलर सेवामा विशेष ध्यान दिँदै दूतावास तथा सम्बन्धित नियोगको क्षमता र पहुँच विस्तार गर्न, अनलाइन सेवा प्रभावकारी बनाउन तथा आपत्कालीन अवस्थामा तत्काल सम्पर्क र उद्धारका लागि प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
६. अफ्रिकामा रहेका नेपाली डायस्पोरालाई नेपालको आर्थिक विकाससँग जोड्न अनुरोध
अफ्रिकामा रहेका नेपालीहरूलाई केवल श्रमिक वा प्रवासीका रूपमा मात्र नभई नेपालका आर्थिक तथा सामाजिक विकासका साझेदारका रूपमा हेर्न आवश्यक छ।
अफ्रिकामा लामो समयदेखि व्यवसाय गर्दै आएका नेपाली व्यवसायी, पेशाकर्मी तथा नयाँ पुस्ताका उद्यमीहरूको ज्ञान, पूँजी, सीप र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाललाई नेपालको विकासमा उपयोग गर्न सरकारले विशेष कार्यक्रम ल्याउन अनुरोध गर्दछौँ।
नेपालमा लगानी, प्रविधि हस्तान्तरण, पर्यटन प्रवर्द्धन, नेपाली उत्पादनको अफ्रिकी बजारमा पहुँच तथा दुई देशबीच व्यापारिक सम्बन्ध विस्तारमा नेपाली डायस्पोरालाई प्रभावकारी पुलका रूपमा परिचालन गर्न सकिन्छ।
७. नेपाल–अफ्रिका सम्बन्धलाई प्राथमिकताका साथ विस्तार गर्न अनुरोध
अफ्रिका अब नेपालका लागि केवल रोजगारीको गन्तव्य मात्र होइन। यो व्यापार, लगानी, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य, प्रविधि र आर्थिक साझेदारीको महत्वपूर्ण सम्भावनायुक्त क्षेत्र बन्दै गएको छ।
त्यसैले नेपाल सरकारले अफ्रिकासम्बन्धी स्पष्ट र दीर्घकालीन नीति निर्माण गरी नेपाली दूतावास तथा नियोगको संख्या र क्षमता विस्तार गर्ने, उच्चस्तरीय भ्रमण तथा सरकारी–व्यावसायिक संवाद बढाउने र नेपाल–अफ्रिका आर्थिक सम्बन्धलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउने पहल गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
अन्ततः, अफ्रिकामा रहेका नेपालीहरूको हित संरक्षणसँगै नेपाल र अफ्रिकी मुलुकबीचको सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने दिशामा सम्माननीय सभामुखज्यूको अफ्रिका भ्रमण महत्वपूर्ण अवसर बन्ने विश्वास लिएका छौँ। अफ्रिकामा रहेका नेपालीहरूको आवाज नेपाल सरकारसम्म पुर्याई उपर्युक्त विषयमा आवश्यक नीतिगत पहल र निर्णयका लागि सहजीकरण गरिदिनुहुन सम्माननीय सभामुखज्यूसमक्ष हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।
